อาหารสายยางที่ดี ควรคำนึงถึงสิ่งใดบ้างการเตรียมอาหารทางสายยางที่ "ดี" ไม่ใช่แค่การปั่นทุกอย่างรวมกัน แต่ต้องคำนึงถึง "ความสมดุล ความสะอาด และประสิทธิภาพในการไหล" เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารสูงสุดโดยไม่เกิดภาวะแทรกซ้อนครับ
5 ปัจจัยหลักที่ควรคำนึงถึงในการจัดเตรียมอาหารทางสายยางครับ:
1. คุณค่าทางโภชนาการที่ครบถ้วน (Nutritional Adequacy)
อาหารต้องมีสารอาหารครบ 5 หมู่ในสัดส่วนที่เหมาะสมกับโรคของผู้ป่วย:
พลังงาน (Calories): ต้องเพียงพอต่อน้ำหนักตัว (ปกติประมาณ 25−30 kcal/kg/day)
โปรตีน (Protein): เน้นโปรตีนคุณภาพดี เช่น ไข่ขาว อกไก่ หรือปลา เพื่อซ่อมแซมร่างกาย
ไขมันดี (Healthy Fats): ใช้กลุ่ม MUFA เช่น น้ำมันรำข้าว หรือน้ำมันมะกอก เพื่อพลังงานและช่วยการดูดซึมวิตามิน
ใยอาหาร (Fiber): ต้องมีผักปั่นละเอียด เพื่อป้องกันท้องผูกและรักษาสมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้
2. ความสะอาดและปลอดภัย (Hygiene & Safety)
เนื่องจากอาหารส่งตรงเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารโดยไม่ผ่านการฆ่าเชื้อด้วยน้ำลายในปาก:
ความสุก: วัตถุดิบทุกอย่างต้อง ต้มสุก 100% (โดยเฉพาะไข่และเนื้อสัตว์)
อุณหภูมิ: อาหารที่ให้ควรเป็น อุณหภูมิห้อง หากแช่เย็นต้องนำออกมาวางให้หายเย็น หรืออุ่นให้เดือดแล้วรอให้อุ่นก่อนให้
ระยะเวลาจัดเก็บ: อาหารปั่นเองไม่ควรทิ้งไว้เกิน 24 ชั่วโมงในตู้เย็น และไม่ควรแขวนทิ้งไว้ในถุงให้อาหารเกิน 4 ชั่วโมง
3. คุณสมบัติทางกายภาพ (Physical Properties)
อาหารที่ถูกต้องต้องทำงานร่วมกับสายยางได้ดี:
ความละเอียด: ต้องปั่นจนเป็นเนื้อเดียวกันและ กรองด้วยตะแกรงตาถี่ เพื่อป้องกันเศษอาหารอุดตันสายยาง
ความหนืด (Viscosity): ไม่ควรข้นจนเกินไป (ควรไหลตามแรงโน้มถ่วงได้เอง) หรือใสจนเกินไป (อาจทำให้ได้รับพลังงานไม่พอ)
ความเข้มข้น: มาตรฐานมักอยู่ที่ 1 kcal ต่อ 1 ml (หรือสูตร 1:1)
4. ความเหมาะสมกับโรคประจำตัว (Therapeutic Diet)
อาหารต้องไม่ไปซ้ำเติมโรคเดิมของผู้ป่วย:
โรคไต: ต้องจำกัดโปรตีน โซเดียม โพแทสเซียม และฟอสฟอรัส
โรคเบาหวาน: เน้นแป้งเชิงซ้อน (ดัชนีน้ำตาลต่ำ) และจำกัดน้ำตาล
โรคความดันสูง: ต้องคุมปริมาณเกลือและโซเดียมอย่างเคร่งครัด
5. ปริมาณน้ำที่เพียงพอ (Hydration)
ต้องคำนวณปริมาณน้ำดื่ม (Water Flush) ให้เพียงพอในแต่ละวัน เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำและช่วยให้ไตขับของเสียได้ดี โดยปกติจะให้ตามหลังอาหารมื้อละ 30−50 ml และอาจให้เพิ่มระหว่างมื้อตามความต้องการของร่างกาย
💡 ตารางสรุปสิ่งมี่ควร "ทำ" และ "เลี่ยง"
สิ่งที่ควรทำ (Do) สิ่งที่ควรเลี่ยง (Don't)
ล้างมือและอุปกรณ์ทุกครั้งก่อนเตรียม ใช้กะทิหรือไขมันสัตว์ในอาหารปั่น (บูดง่าย/สายตัน)
กรองอาหารด้วยตะแกรงทุกครั้ง ผสมยากับอาหารในไซริงค์เดียวกัน
จดบันทึกปริมาณอาหารที่ผู้ป่วยรับได้จริง ให้อาหารขณะที่ผู้ป่วยนอนราบ
